آن نيز بر طبق علوم آن ، و ارادات بر طبق اشتياقات ، و بالاخره اعمال قلبيه و قالبيه و ظاهريه و باطنيه از روى ميزان عقل و حكمت واقع شود . و از براى اين القائات شيطانيه و مَلكيه و رحمانيه مراتب و مقاماتى است كه اكنون مناسب نيست تفصيل آن . و دلالت به آنچه ذكر شد مىنمايد بعضى اخبار شريفه مثل آنچه در مجمع البيان از عيّاشى « 1 » روايت مىكند قال : رَوَى العَيّاشي بِإسْنادِهِ عَنْ أَبانِ بْنِ تَغْلِبَ ، عَنْ جَعْفَرِبْنِ مُحَمَّدٍ - عَلَيْهمَا السَّلام - قالَ : « قال رسول الله صلى الله عليه و آله : ما من مؤمن إلاولقلبه في صدره أذنان : أذن ينفث فيها الملك ؛ وأذن ينفث فيها الوسواس الخناس . يؤيد الله المؤمن بالملك ، وهو قوله سبحانه : وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ » « 2 » . « فرمود حضرت صادق سلام اللَّه عليه : فرمود جناب رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله : " نيست مؤمنى مگر از براى قلبش دو گوش است : يك گوش است كه مىدمد در آن فرشته ؛ و يك گوش است كه مىدمد در آن شيطانِ وسوسه كن . تأييد مىفرمايد خداوند مؤمن را به فرشته ؛ و اين از قول خداى تعالى است كه مىفرمايد : « تأييد مىفرمايد ايشان را به روحى از جانبِ خود " » . و في مجمع البحرين ، في حديث آخر : إنَّهُ قالَ : « الشيطان و اضع خطمه على قلب ابن آدم ؛ له خرطوم مثل خرطوم الخنزير ، يوسوس لا بن آدم أن أقبل على الدنيا ، و ما لا يحل الله . فإذا ذكر الله خنس » « 3 » . إلى غير ذلك من الروايات .

--> ( 1 ) - محمد بن مسعود بن عياش السلمي السمرقندي ، معروف به « عياشى » ، از راويان طبقهء هشتم قرن سوم هجرى است . ثقه و متبحّر در اخبار است . بيش از 200 تصنيف براى او بر شمرده‌اند كه مشهورترين آنها تفسير قرآن است كه به « تفسير عيّاشى » شهرت دارد . ( 2 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 870 . ( 3 ) - شيطان بينى خود را بر دل انسان مىنهد . او را خرطومى چون خرطوم خوك است انسان را وسوسه مىكند كه به دنيا و آنچه خداوند روا نداشته است روى آورد . پس اگر انسان خدا را ياد كند ، شيطان بگريزد » . ( مجمع البحرين ، ج 4 ، ص 68 ، مادهء « خنس » ، در چاپ‌هاى موجود از مجمع البحرين عبارت « واضع خطمه » نيست )